Volg ons via

TwitterFacebookFeed

Uitgelicht

Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner

Gertrud van Leeuwen column

Gertrud van LeeuwenOp deze pagina vindt u de column van Gertrud van Leeuwen uit Sonnega. Gertrud is zelfstandig adviseur Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en gemeenteraadslid / fractievoorzitter GroenLinks.

Zij woont en werkt in een nul-energiehuis dat gebouwd is in 1995. Het huis is in 2007 gekozen als voorbeeldproject voor duurzaam bouwen.

www.gertrudvanleeuwen.nl
____________________________________________________________________________________________________

Rechten van ieder kind.

Na de Tweede Wereldoorlog richten de Verenigde Naties een noodfonds voor kinderhulp op: UNICEF. Zij bracht hulp aan de kinderslachtoffers van de oorlog.
Toen die hulp niet meer nodig was, richtte de organisatie zich op de kinderen in ontwikkelingslanden en andere landen...

waar de rechten van kinderen met voeten werden getreden.

Om de rechten van kinderen beter te beschermen kwamen de Verenigde Naties en UNICEF op 20 november 1989 met het Verdrag voor de Rechten van het Kind naar buiten. Inmiddels hebben 194 landen op de wereld het verdrag ondertekend. Wat betekent dat voor kinderen? De landen hebben met de erkenning van het verdrag zich verplicht om kinderrechten te beschermen. En daarbij dienen kinderen de kans te krijgen om mee te praten en te denken over zaken die voor hen belangrijk zijn. Denk daarbij ook aan kinderraden in scholen. UNICEF is belast met de toezicht op de naleving van het verdrag.

Elk kind heeft rechten, zo bepaalde de Verenigde Naties en UNICEF in het Verdrag voor de Rechten van de Kind. De officiële tekst kent 54 artikelen.
De tien belangrijkste zijn:
- Alle rechten gelden voor alle kinderen over de hele wereld
- Het recht op een naam en een nationaliteit
- Het recht op bescherming tegen kinderarbeid
- Het recht om je mening te geven en informatie te verzamelen
- Het recht om op te groeien bij familie
- Het recht op een veilig en gezond leven
- Het recht op bijzondere zorg voor gehandicapte kinderen
- Het recht op een veilig en gezond leven
- Het recht op onderwijs
- Het recht op bescherming tegen mishandeling en geweld
- Het recht op spel en ontspanning

Helaas worden overal in de wereld de rechten van kinderen nog steeds geschonden. Slechte economische omstandigheden, natuurrampen of oorlogen dragen bij aan een ellendige leefsituatie voor kinderen. Ze hebben geen schoon drinkwater, geen eten of medische hulp. Of ze moeten werken, worden gediscrimineerd en soms in elkaar geslagen. Hoopvol is dat de laatste 10 jaar kinderarbeid in de wereld met een derde is afgenomen. Een belangrijke bijdrage om kinderarbeid tegen te gaan is het kopen van Fairtrade producten, die meestal van ver komen en niet in ons eigen land gemaakt kunnen worden, maar wel op een eerlijke manier geproduceerd en verhandeld worden.
Ook in Nederland en in Weststellingwerf is er aandacht nodig voor de rechten van het kind. Zo leven er helaas 1 op de 9 kinderen in armoede. Ook hebben kinderen te maken met huiselijk geweld. Gelukkig is hier steeds meer aandacht en hulp voor in onze samenleving. Uit onderzoek van de Kinderombudsman blijkt dat veel kinderen, die opgroeien in armoede, dagelijks worden geconfronteerd met geldgebrek: geen dagelijkse warme maaltijd en geen nieuwe kleding als dat nodig is. Lid zijn van een sportclub of het vieren van een verjaardag is geen vanzelfsprekendheid. Daarnaast hebben veel kinderen het gevoel niet mee te kunnen doen en buitengesloten te worden. Een kindpakket van de gemeente voorziet in de behoefte van deze kinderen om niet langer langs de zijlijn te staan. Rechten voor ieder kind zijn dus ook in ons land heel belangrijk om na te leven en te beschermen.

 


 

2014 is het jaar tegen voedselverspilling

Inmiddels is het jaar 2014 voor de helft voorbij. Het Europees Parlement wil voedselverspilling met de helft terugdringen en heeft daarom 2014 uitgeroepen tot het Europese jaar tegen voedselverspilling. Volgens allerlei onderzoeken wordt wereldwijd tussen de 30 en 50% van het voedsel verspild. Ongelooflijk!
Op de website www.kromkommer.com/voedselverspilling is veel achtergrond informatie hierover te vinden. Kromkommer is een initiatief tegen voedselverspilling. Zij brengen gekke groente –die vanwege hun vorm, kleur, grootte of overproductie anders worden verspild- terug in de keten. Dat doen ze door de hele voedselketen: van boer tot bord.
Volgens gegevens van de Universiteit Wageningen heeft bijna 1 miljard mensen honger en het eten wat in de Verenigde Staten verspild wordt, is genoeg om al deze mensen met honger te voeden. De Nederlandse consument gooit nu jaarlijks voor 2 tot 2,4 miljard euro aan eten weg. In de keten van oogst tot supermarkt wordt nog eens ca. 2 miljard euro aan voedsel verspild.


Hoe zou de consument in Weststellingwerf met voedselverspilling omgaan? Om te weten hoeveel je zelf verspilt kun je de Weggooitest doen van Milieu Centraal. Uit de test blijkt hoeveel je in kilo’s per jaar weggooit, hoeveel euro’s dat zijn en hoeveel warme maaltijden je er van zou kunnen koken. Verder zijn er 3 manieren waarop je zo min mogelijk eten hoeft weg te gooien (bron: Voedingscentrum & Milieu Centraal): slim kopen, slim koken en slim bewaren.
Er zijn ook consumenten in Weststellingwerf die meedoen aan de regelmatige acties bij een aantal supermarkten om extra boodschappen te doen voor de voedselbank. De Voedselbank Weststellingwerf wil gezinnen die nauwelijks nog over voldoende financiële middelen beschikken om in hun dagelijks levensonderhoud te voorzien met een tweewekelijks voedselpakket een steuntje in de rug geven. Door samen te werken met andere lokale instanties wil de voedselbank bereiken dat deze gezinnen na verloop van tijd weer op eigen benen kunnen staan, omdat deze hulp een tijdelijk karakter heeft.
Ik vind het erg om in restaurants, waar de borden goed gevuld worden, te zien hoeveel voedsel mensen op hun bord dan weer achter laten. Dat kan toch ook beter! Zo las ik in de Volkskrant van 25 juli j.l. een artikel over een initiatief van vier jongeren uit Amsterdam, die restanten van Albert Hein en andere supermarkten uit de omgeving verwerken in smakelijke maaltijden in het restaurant Pop-up Instock. Daar zullen alle gasten zich vast en zeker bewust zijn om niet te veel op te scheppen, waardoor er niets hoeft worden weggegooid.
De Nederlandse overheid wil dat consumenten en bedrijven in 2015 de voedselverspilling met 20% hebben verminderd ten opzichte van 2009. Ik hoop van harte dat dit gaat lukken en we ook in Weststellingwerf de 5 laatste maanden van het jaar 2014 met elkaar minder voedsel verspillen.




Gertrud van Leeuwen


____________________________________________________________________________________________________

 

Groente ruilen uit de makkelijke moestuin

De moestuin is weer helemaal in. Net als vroeger. En niet alleen op het platteland maar ook in de stad op het balkon, het dakterras of in de volkstuin. Het brengt de natuur en het voedsel weer dichter bij de mens, is gezond en smaakt zoveel lekkerder. En een overvloed aan groenten kun je weggeven of ruilen.
Enkele jaren terug zag ik op een Groen Event het boek Makkelijke Moestuin (MM) van de toen 14 jarige Jelle. Op zijn website schrijft hij dat een MM klein en makkelijk is. Het kost niet veel tijd en inspanning. Het is leuk en geeft je een veel grotere opbrengst dan je zou denken. Het grote verschil met een normale moestuin is dat je kleine bakken gebruikt. Illustratief is een foto van Jelle’s opa die een moestuintje heeft op dezelfde hoogte als zijn rolator en dus ook heel gemakkelijk kan tuinieren, want hij hoeft niet te bukken.



Het is ook leuk en leerzaam om kinderen bij het tuinieren te betrekken. Bovendien zijn ze dan lekker in beweging en bezig buiten in de frisse lucht. Toen mijn zoon kleuter was, ben ik samen met zijn kleutergroep begonnen met de schoolmoestuin. Een prachtig project dat zijn gehele schooltijd heeft bestaan. Hoogtepunt was dan altijd het oogsten, samen koken en eten in het klaslokaal.

Michelle Obama heeft direct, nadat zij in het Witte Huis in Washington ging wonen, een deel van de tuin samen met schoolkinderen uit de buurt omgetoverd in een prachtige grote moestuin. Schoolkinderen werken regelmatig in de tuin en leren tevens wat gezond eten is en waar het vandaan komt. Gasten in het Witte Huis krijgen verse groenten en kruiden uit de tuin. In Michelle’s boek beschrijft ze een jaar rond met de moestuin en biedt ze inspiratie voor iedereen die haar goede voorbeeld wil volgen.
Ook de bekende Engelse kok Jamie Oliver heeft sinds 10 jaar een ommuurde moestuin. Helemaal beschut en zonnig. Hij oogst, net als ik, in het vroege voorjaar de eerste raapstelen, rucola en mosterdblad, waar je helemaal blij van wordt. Bijen en bloemen in de buurt van de moestuin zijn wel erg belangrijk voor de bevruchting (met stuifmeel) van de bloesem van appelbomen, bessenstruiken, tomaten, courgettes en pompoenen. Veel bloemen zijn bovendien eetbaar en versieren een salade heel feestelijk.



Er ontstaan overal in ons land initiatieven voor een stukje gemeenschappelijk groen voor de buurt. Zoals buurtmoestuinen en buurtboomgaarden die door bewoners en hun kinderen gezamenlijk worden aangelegd en onderhouden. De oogst wordt vervolgens eerlijk verdeeld.
Wanneer je alleen of voor één gezin een moestuin hebt, komt het wel voor dat je opeens zoveel te oogsten hebt, dat je niet alles zelf op kunt eten. In dat geval kan je de website www.groenteruilen.nl gebruiken om een deel van je oogst te ruilen! Op de kaart van Nederland kun je zien of er iemand in jouw buurt is, die wat te ruilen heeft. De website bestaat nog niet zo lang. Ik heb me direct aangemeld en was de eerste in Weststellingwerf. Ben benieuwd hoeveel volgers er uit onze regio komen. Groente Ruilen is een persoonlijk initiatief van een bewoner uit de stad Groningen. Hij is ervan overtuigd, net als velen met hem, dat het beter is ons voedsel regionaal te gaan verbouwen in plaats van het te halen uit verre oorden.
In een wijk in Heerenveen heeft de gemeente een stukje grond in bruikleen gegeven waar buurtbewoners een plan hebben ontwikkeld voor een generatietuin. Ouderen gaan samen met schoolkinderen en kinderen van de naschoolse opvang tuinieren. Ze verbouwen en oogsten groenten, fruit, kruiden en bloemen. Er zijn dus veel voordelen om een moestuin te hebben. En de methode van de makkelijke kleine moestuin kent geen nadelen. Nu er ook snel en handig geruild kan worden wat je over hebt, kun je morgen aan de slag!

 


 

2013 het jaar van de Patrijs

De Patrijs is bezig te verdwijnen uit Nederland. De Vogelbescherming en Sovon Vogelonderzoek Nederland willen dat niet laten gebeuren en hebben daarom 2013 uitgeroepen tot het Jaar van de Patrijs.
Veertig jaar geleden was de Patrijs een kenmerkende soort van het Nederlandse platteland. Maar sinds de jaren zeventig zijn de aantallen met ruim 95% afgenomen. De oorzaak van de achteruitgang van de Patrijs is onder andere een gebrek aan grote insecten. Dit komt door de verschraling van het agrarische landschap door intensieve landbouw en veeteelt. Daardoor zijn bosjes, ruigten, kruidenrijke hoekjes en stoppelakkers verdwenen.
De Patrijs is een kleurige hoenderachtige vogel die op een fazant lijkt en liever loopt dan vliegt. Ik kan me uit mijn jeugd de Patrijs nog goed herinneren. Dat was in de jaren 50 in de kleinschalige akkerbouwgebieden aan de rand van het vroegere kunstenaarsdorp Laren.
Ook afbeeldingen van de Patrijs in de schilderkunst roepen een bepaald gevoel op over deze mooie vogel en de tijd van vroeger.

Voor een goede vogelbescherming is kennis nodig. Waar zitten Patrijzen en hoeveel?
Wat zijn de kenmerken van die plekken? Met gerichte tellingen hopen de organisaties zoveel mogelijk gegevens over de Patrijs te verzamelen. Daarnaast willen zij ook al wat voor de Patrijs gaan doen. In een aantal gebieden proberen zij de leefomstandigheden voor Patrijzen alvast te verbeteren.
Sovon Vogelonderzoek Nederland organiseert ook landelijke vogeltellingen voor natuurbeheer, beleid en onderzoek. Dit voorjaar wordt in Friesland begonnen met het nieuwe Meetnet Agrarische Soorten. Sovon zoekt tellers die de vogels van het boerenland kennen en in zijn voor een vrij eenvoudige telmethode.
Een vogelteller in onze gemeente vertelde mij, dat in Weststellingwerf de Patrijs niet meer voorkomt en ook niet geteld gaat worden. Gelukkig hoorde ik van een andere vogelliefhebber en vogelkenner, dat hij een patrijzenkoppel gezien had in Oldeholtpade, medio maart.
Wie weet, bouwt dit patrijzenkoppel toch ergens in ons mooie gebied een nest.
Op een plek waar het agrarische landschap niet is veranderd in de afgelopen decennia. Patrijzen komen vooral voor in kleinschalige open terreinen, zoals weilanden, akkers en braakliggende terreinen met houtwallen of heggen. Ze broeden op het gras en in moerassen. Dus er is hoop dat er toch nog een leven kan zijn voor de Patrijs in Weststellingwerf. Het is dan wel belangrijk dat de lente, die nu echt in aantocht is, niet te koud blijft of te nat wordt. Want daar houden patrijzen niet van. Nog belangrijker is dat we nu bewust omgaan met ons cultureel historisch landschap en deze behouden voor de toekomst. Dan kunnen we zorgen dat de Patrijs in Weststellingwerf weer teug komt en kan blijven.


 

Fairtrade Gemeente

Naar aanleiding van een discussie in onze gemeenteraad, vroeg de redactie van Blik op Weststellingwerf of ik in mijn column uit wil leggen wat het betekent als een gemeente de titel van Fairtrade Gemeente wil behalen. In mijn vorige column hebben ik al geschreven wat Fairtrade betekent, namelijk eerlijke en duurzame handel. Hierover schreef ik naar aanleiding van de Nationale Fairtrade week van eind oktober tot begin november.

Steeds meer gemeenten in Nederland gaan voor de titel Fairtrade Gemeente. Op 14 december ontving Rotterdam de titel uit handen van Fairtrade Gemeente juryvoorzitter Jacobine Geel. Rotterdam is daarmee in één klap de grootste Fairtrade Gemeente in Nederland. De Juryvoorzitter riep andere gemeenten op het voorbeeld van Rotterdam te volgen. "Elke gemeente zou zich hard moeten maken voor eerlijke handel, dichtbij en ver weg. Want wie wil er nu niet in een eerlijke gemeente wonen?''

Fairtrade gemeenten leveren een belangrijke bijdrage aan duurzame armoedebestrijding in ontwikkelingslanden.
De bedoeling van een Fairtrade gemeente is dat de gemeentelijke organisatie zelf een voorbeeldfunctie heeft door Fairtrade producten te gebruiken zoals koffie en thee die wij hier niet zelf kunnen verbouwen en uit warmere en verre landen komt.
De Fairtrade gemeentecampagne betekent dat bedrijven, supermarkten, wereldwinkels, maatschappelijke organisaties samenwerken om te stimuleren dat er meer Fairtrade producten worden gebruikt. Dat kan op ook het werk zijn, op school, in de sportkantine en in het café op de hoek. Er wordt niemand iets opgelegd. Ook burgers hebben de keuze een Fairtrade product te kopen. In tal van gemeenten lukt het om mensen te enthousiasmeren mee te doen aan de Fairtrade campagne. Het behalen van de Fairtrade titel is een bekroning op het werk.

Er zijn 6 criteria waar een gemeente aan dient te voldoen als zij de titel Fairtrade wil behalen.
1.Het oprichten van een lokale werkgroep. In de werkgroep zitten mensen uit verschillende maatschappelijke organisaties, waaronder een vertegenwoordiger van de gemeente. Met elkaar zet deze groep zich in om de titel Fairtrade Gemeente te behalen en te behouden. De groep laat jaarlijks zien dat de gemeente nog steeds aan de 6 criteria voldoet.

2.Het gemeentebestuur omarmt Fairtrade. Zij neemt Fairtrade op in haar beleid en handelt hier naar.

3.Winkels en horeca. Winkels in de gemeente verkopen duidelijk zichtbaar eerlijke producten. De horeca serveert Fairtrade producten. Het minimaal te behalen aantal Fairtrade producten in winkels en horeca wordt bepaald door het aantal inwoners van de gemeente.

4.Bedrijven & organisaties. Lokale organisaties (zoals scholen, kerken en verenigingen) en bedrijven gebruiken Fairtrade producten. Zij organiseren activiteiten om de kennis over en de betrokkenheid bij Fairtrade te vergroten.

5.Media-aandacht. Er wordt een evenement georganiseerd dat media-aandacht trekt, bijvoorbeeld bij het behalen van de titel. Ook wordt een plan ontwikkeld om de campagne gedurende het hele jaar in het nieuws te houden. In de krant, op de radio of kabeltelevisie.

6.MVO. De werkgroep zet een initiatief op om Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in de gemeente te stimuleren. Dit kan een kortlopend project of het organiseren van een debat zijn, bijvoorbeeld op het gebied van biologische of streekproducten, duurzame energie of een ander duurzaam thema.

Voldoende draagvlak in de gemeenschap om Fairtrade gemeente te zijn, is belangrijk. Volgens mij ontbreekt dat niet in Weststellingwerf. Neem het voorbeeld van het aantal Fairtrade producten in alle supermarkten in Weststellingwerf dat jaarlijks toeneemt. Ook omdat de consumenten er naar vragen. Kijk naar het jarenlange succes van de wereldwinkels in Noordwolde en Wolvega. Bovendien besteden steeds meer bedrijven aandacht aan duurzaam ondernemen. Eerlijke handel en Fairtrade producten gebruiken in de kantine is daar een onderdeel van. Maar ook aandacht voor streekproducten.

 



Eerlijke handel: Kies Fairtrade

Deze week wordt iedereen in Nederland geprikkeld om meer Fairtrade producten te gebruiken, thuis, onderweg en op het werk. Fairtrade staat voor eerlijke handel met respect voor mens en milieu.

Als je kiest voor Fairtrade dan geef je boeren in ontwikkelingslanden de kans om een beter bestaan op te bouwen. Niet alleen tijdens deze Fairtrade Week van 25 oktober tot en met 4 november, maar ook daarna. Wie heerlijke en eerlijke boodschappen in huis wil halen, kiest in de supermarkt voor Fairtrade. Je maakt al een groot verschil met één aankoop wanneer je boodschappen doet. Er liggen honderden Fairtrade producten in de winkels. Ze zijn te herkenen aan het Max Havelaar keurmerk.

Max Havelaar is een onafhankelijk keurmerk voor Fairtrade. Producten met dit keurmerk zijn geproduceerd en verhandeld onder eerlijke voorwaarden. Dus niet dat de boeren worden uitgebuit of dat er kinderarbeid in het spel is. Een veel voorkomende gedachte is dat Max Havelaar een merk is en eigen producten zoals koffie op de markt brengt. Dat is niet het geval. Stichting Max Havelaar produceert of verkoopt zelf niets. Max Havelaar is een keurmerk dat consumenten en bedrijven de mogelijkheid biedt om kleine producenten in ontwikkelingslanden te helpen een betere plek te verwerven in de handelsketen, zodat zij kunnen leven van hun werk. De focus van Max Havelaar ligt op kleine boeren in ontwikkelingslanden waar de armoede vaak het grootst is. Om die armoede aan te pakken en boeren een eerlijke kans op ontwikkeling te geven zijn er naast strenge sociale- en milieucriteria ook criteria opgenomen waardoor boeren minimaal een kostendekkende prijs en een premie ontvangen. Met deze premie worden sociale projecten op het gebied van gezondheid of educatie gefinancierd. Dankzij een eerlijke prijs kunnen boeren zelf investeren in een betere toekomst en in de beste kwaliteitsproducten.

Er komen steeds meer producten met het Max Havelaar keurmerk.
Alleen al in Nederland vind je het keurmerk terug op meer dan 1.700 producten, uiteenlopend van pindakaas tot badhanddoeken. Maar ook in het buitenland kom je het Fairtrade keurmerk vaak tegen, want Stichting Max Havelaar is onderdeel van een internationale koepelorganisatie: Fairtrade Labelling Organizations (FLO). Sinds de introductie van het Max Havelaar keurmerk in 1988 heeft dit Nederlandse initiatief navolging gekregen in meer dan twintig andere landen. Een wereldwijde opmars dus, waarbij koffie en bananen al lang niet meer de enige producten zijn. Het keurmerk is inmiddels te vinden op een brede range van producten zoals thee, hagelslag, chocolade, wijn, vruchtensappen, suiker, rijst, allerlei soorten fruit, katoen en zelfs ijs. Bij alle supermarkten zijn deze producten te krijgen. Bedrijven en cateraars doen ook mee met fairtrade activiteiten op het werk in hun bedrijfsrestaurant of -kantine. En uiteraard doen de wereldwinkels in Wolvega en Noordwolde mee met deze Fairtrade week.
Onlangs werden in alle supermarkten in Wolvega en Noordwolde de Fairtrade producten weer geteld door vrijwilligers, in opdracht van de Vereniging Milieu Defensie. Uit de telling blijkt dat ook in Weststellingwerf het aantal Fairtrade producten in de schappen jaarlijks toe neemt.

De provincie Fryslân wil in 2015 de eerste ‘Fairtrade Provincie’ van Nederland zijn.
Gisteren, 2 november, was ik aanwezig in het provinciehuis in Leeuwarden voor de aftrap van de provinciale Fairtrade campagne. De provincie wil eerlijke handel bevorderen, samen met de inwoners van Fryslân, de Friese gemeenten, instellingen en de eigen provinciale organisatie. Tijdens deze bijeenkomst gaf Jacobine Geel, theologe en televisiepresentator, haar visie als juryvoorzitter van de Fairtrade Gemeente campagne. Aan het eind van haar verhaal vroeg zij mij of de gemeente Weststellingwerf ook al om was, ‘Fairtrade Gemeente’ te worden. Dit is een eervolle titel die aangeeft dat een gemeente een van de koplopers in Nederland is op het gebied van eerlijke handel. Van bedrijven tot het café om de hoek.
Van school tot sportkantine, in supermarkt en kledingzaak. Een ‘Fairtrade Gemeente’ besteedt op alle mogelijke plekken aandacht aan Fairtrade.

Iedereen kan bijdrage aan eerlijke handel door Fairtrade eten, drinken en kleren te kopen met het Max Havelaar keurmerk. Het is ook een prachtige manier om als individuele wereldburger bij te dragen aan ontwikkelingssamenwerking en een betere wereld.

 



Het Jaar van de Coöperatie

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft 2012 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Coöperatie vanwege de bijzondere bijdrage van coöperaties aan sociaaleconomische ontwikkelingen wereldwijd. Een coöperatie is een onafhankelijke onderneming in eigendom van en bestuurd door degenen die er gebruik van maken. Het is een onderneming in verenigingsverband waarbij het gaat om goede economische condities voor de leden op de langere termijn.
Winst is hierbij geen doel, maar een middel.

Bij het coöperatief ondernemen kunnen de traditionele en eigentijdse coöperatieprincipes, in meer of mindere mate, in acht worden genomen. In deze tijden zijn de volgende gangbaar:

# Zelfhulp en ondernemerschap
# Ledeneigendom
# Ledenzeggenschap
# Billijke tarieven
# Solidariteit en ledentrouw
# Permanente educatie van de leden
# Politieke en religieuze neutraliteit
# Duurzaamheid en lange termijn strategie
# Beperkt rendement op ingebracht vermogen


Wat is de reden voor de hernieuwde aandacht voor deze ondernemingsvorm?
Komt dat door het succes van de coöperatie in moeilijke economische tijden?
In Nederland is deze ondernemingsvorm in de land- en tuinbouw en in de financiële dienstverlening altijd al populair en succesvol geweest. De laatste tijd groeit het aantal coöperaties echter ook buiten deze sectoren snel. Zoals op het gebied van duurzame energie, regionaal voedsel en in de zorg.

De Nationale Coöperatieve Raad voor land- en tuinbouw (NCR) en de Sociaal-Economische Raad (SER) organiseerde 3 oktober j.l. een symposium in Den Haag over de kracht van de coöperatie. Kansen en mogelijkheden van deze ondernemingsvorm werden opnieuw in de schijnwerpers gezet, aan de hand van boeiende inleidingen en inspirerende voorbeelden.
Op welke manier kan de coöperatie bijdragen aan de huidige opgaven van onze economie en maatschappij?
Welke creatieve toepassingen zijn in ontwikkeling en waarom kiezen ondernemers juist voor deze vorm?
Louise Fresco, hoogleraar Duurzame Ontwikkeling in internationaal perspectief, gaf een slotbeschouwing over het symposium. Zij benadrukte dat traditionele samenwerkingsverbanden een nieuwe grondslag nodig hebben. We zijn onlosmakelijk verbonden met de rest van de wereld, maar veel burgers hebben moeite met de mondialisering en een hang naar het lokale. Er is behoefte aan zingeving, gemeenschapszin en samenwerken. Op weg in de trein naar huis dacht ik aan de initiatieven die op dit gebied ook in Friesland en Weststellingwerf ontstaan.

Zo was er een inspiratieavond in Jubbega over coöperaties in dorpen.
Een aantal dorpen in de Stellingwerven wil mogelijk zelf een energiecoöperatie starten. Ook is er een buurtcoöperatie in Wolvega in oprichting.
Of het nu gaat om bewoners die zelf wind- of zonne-energie opwekken in hun buurt, een buurtzorgcoöperatie starten, het beheer van een buurthuis overnemen, hun eigen dorps- of buurthuis runnen of een gezamenlijke moestuin met wijkrestaurant; er is duidelijk een beweging gaande van ondernemende bewonerscollectieven die samen het initiatief nemen.
Leve het jaar van de coöperatie!

 



Tuinreservaat

Vooral mensen die hun tuin een tuinreservaat mogen noemen, deden mee aan de oproep van de Vlinderstichting voor de 4de editie van de landelijke vlindertelling. Er werden heel wat vlinders geteld. Net als eerdere jaren werd vlinder de Kleine Vos de winnaar. De Dagpauwoog deed het wat beter dan vorig jaar en eindigde als tweede. Op de derde plaats vlinder Atalanta.

Een tuin geldt als tuinreservaat wanneer het aan zeven of meer van onderstaande kenmerken voldoet.
•    Een natuurlijke vijver met een geleidelijke oever.
•    Struiken en bomen met vruchten, bessen en noten.
•    Zo min mogelijk bestrating.
•    Klimplanten en struiken met doornen naast of tegen een gevel.
•    Natuurlijke beschutting waar egels onderdoor kunnen.
•    Een soortenrijke beplanting met structuur.
•    Inheemse planten voor rupsen, vlinders en bijen.
•    Composthoop.
•    Rommelhoekjes en takkenhopen.
•    Nestkastjes voor vogels, zoogdieren en insecten.



Tuinreservaten zijn groene paradijsjes. Geen kaal terras vol met steen of kunstgras, maar een levendige oase waar mens en dier gelukkiger van worden.
Geweldig  dat er zoveel tuinen in Nederland het predicaat tuinreservaat hebben. Maar ik denk ook dat veel mensen niet weten dat zij zich kunnen aanmelden als hun tuin aan zeven of meer kenmerken voldoet.
Mijn tuin voldoet aan alle kenmerken en ik heb me begin dit jaar ook aangemeld. Je ontvangt dan een houten bordje met de naam tuinreservaat om in de tuin op te hangen. Het is een predicaat dat jouw tuin dier- en natuurvriendelijk is.

In Weststellingwerf hebben ongeveer 20 tuinen zich aangemeld, zag ik op de website van Vroege Vogels Tuinreservaten. Ik denk dat er veel meer tuinen voor het predicaat in aanmerking kunnen komen. Zowel in het buitengebied, maar ook in de kleine en grote dorpen. Zelfs een kleine tuin kan bijvoorbeeld een mini vijver, een vlinderstruik, een bessenstruik, een rozenstruik met doornen en een nestkastje hebben! En zelfs voor een kleine composthoop is wel een plekje te vinden. Of een composteeremmer waarvan je geen hinder hebt. Dat doet me denken aan het succes van de regentonactie in onze gemeente. De belangstelling daarvoor was groot.



Als je in onze dorpen om je heen kijkt naar alle tuinen, dan weet ik niet goed hoe het is gesteld met een toe- of afname van het aantal bestrate tuinen. Enkele jaren geleden leek het erop dat menig kleine groene voortuin voor het gemak verdween en geheel werd bestraat. Terwijl bewezen is dat een mens juist opbloeit door groen en bloemen om zich heen. Tuinieren geeft plezier, genieten van geuren en kleuren en tijd nemen voor rust en meditatie. Een tuinreservaat als spiegel van de ziel.




Een duurzame toekomstvisie

In een jaar tijd hebben ruim 400 mensen tussen de 17 en 77 jaar, die elkaar vooraf niet kenden, een toekomstvisie ontwikkeld op negentien belangrijke maatschappelijke thema’s. Te weten: duurzaamheid, afval, maatschappij, natuur, bestuur, economie, energie, leiderschap, leren, mobiliteit, productie, sociale media, spiritualiteit, toerisme, voeding, water, werken, wonen en zorg. Het resultaat is een inspiratieboek Duurzaam Denken en Doen, positieve veranderingen voor onze toekomst 2011-2035. Een jaar geleden was ik aanwezig bij de presentatie van het boek tijdens de eindconferentie Our Common Future 2.0. Het boek is heel toegankelijk voor een breed publiek en geeft een eigentijdse visie op een duurzame toekomst, geïnspireerd op het boek: Our Common Future uit 1987. De term duurzame ontwikkeling is toen bedacht door een commissie van de Verenigde Naties onder leiding van de premier van Noorwegen, mevrouw Gro Harlem Brundlandt.

Duurzaamheid (in Zuid-Afrika spreekt men van volhoudbaarheid) staat eigenlijk al 40 jaar op de agenda. In 1962 publiceerde de Amerikaanse biologe Rachel Carson een boek getiteld Silent Spring. Een jaar later volgde een Nederlandse vertaling onder de titel Dode Lente. Het behandelt het verdwijnen van planten en dieren, vooral door de toepassing van bestrijdingsmiddelen. Op een lenteochtend, zo waarschuwde zij, zullen wij ontwaken zonder opklaterend vogelgezang en tenslotte zullen niet alleen de vogels niet meer ontwaken, maar wij evenmin. Ondanks sterke tegenwerking van de machtige chemische industrieën die de bestrijdingsmiddelen produceerden,brak meer en meer het besef door dat de manier waarop met het milieu werd omgesprongen zeer schadelijk voor de mens zelf was. Mede door dit boek is de milieubeweging ontstaan.

In 1972 verscheen het boek The Limits to Growth van Dennis Meadows (Club van Rome)
In het Nederlands vertaalt: De grenzen aan de groei. De Club van Rome werd opgericht door Europese wetenschappers om hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld voor het voetlicht te brengen.

Nu bevinden we ons opnieuw in een tijd van verandering en onzekerheid. Er zijn grenzen bereikt op het gebied van economie, financiën, grondstoffen en milieubelasting. De maatschappij zal op een andere manier georganiseerd dienen te worden, want we kunnen niet op dezelfde voet verder gaan. Ook zijn we genoodzaakt oude normen en waarden los te laten. Oud gedrag werkt niet meer. Dit speelt niet alleen op macroniveau van maatschappij en wereld maar ook op microniveau: je eigen leven. Het heeft gevolgen voor de levens van individuele vrouwen en mannen. Hoe gaan we verder? Wat willen we bereiken? Hoe gaan we ons leven leiden? Een persoonlijke visie geeft een duidelijk beeld van wat je wilt dat er in de toekomst gaat gebeuren in jouw leven. Een visie geeft een inspirerend, uitdagend en dynamisch beeld van de toekomst. Het geeft antwoord op de vraag: Wie en wat willen we over drie tot vijf jaar zijn en wat hebben we dan te betekenen voor onze omgeving en voor al onze belanghebbenden? Een visie geeft richting, het is een stip op de horizon. Het brengt inzicht in hoofd en hart. Je kunt er rekening mee houden en er op inspelen. Iedereen verkeert wel eens in onzekerheid, maar als je afwacht wat de toekomst je brengt kom je meestal niet uit waar je wilt zijn.

Ook in Weststellingwerf ontstaan er allerlei initiatieven door mensen die een duurzame toekomstvisie onderschrijven. Krachten bundelen, netwerken, samenwerken en doen!



Winter voorbij

Wat kregen we nog een aantal mooie zonnige echte winterweken cadeau! Ik heb er erg van genoten. Iedere dag, zodra het kon, ging ik schaatsen tussen mijn werkzaamheden door. 1 februari was de  1ste  schaatsdag . Er waren maar vier andere mensen op het ijs. Dat was op de prachtige verse ijsbaan van de IJsvereniging  in Nijlamer. Deze lag gereed  voor de korte baanwedstrijd ‘s avonds. De  primeur 2012 in Nederland.
Het waaide hard, je werd aan één kant zo voor de wind vooruit gegleden. Voor een klein meisje die voor het eerst op schaatsen stond, was dit een bijzondere ervaring. Glijden gaat dan echt vanzelf.
Een andere namiddag waren we maar met z’n tweeën op de baan. De zon werd al oranje en wat opeens opviel was, dat het helemaal  doodstil was als je stil stond en je eigen schaatsen niet hoorde. Geen wind, geen auto, geen mens of ander geluid. Heel bijzonder.
Na twee dagen viel er een hele dag sneeuw. Toen maar de langlaufski’s van zolder gehaald en zo de voordeur uit langlaufen, enkele rondjes om het bos.
De volgende dag kon ik langlaufen én schaatsen op een geveegde baan. Wat een winterfeest. Geweldig. De Scheene is ook een van mijn favoriete schaatsplekken  in Weststellingwerf. Daar waren nog nauwelijks schaatssporen in het ijs te vinden. Gezellig ook even buurten bij  molen De Rietvink.
Op de 11de dag mijn primeur geschaatst. Ruim een kwart van de Elfstedentocht. Van Sneek via, IJlst, Woudsend, Sloten en Balk naar Stavoren en met de trein weer terug naar Sneek.


De vogels kregen deze dagen ook nog een extra vetbol in hun voederhuisje. En wat mij betreft  was het iedere dag een Warme Truiendag.  De Warme Truiendag is een initiatief van de Vereniging Klimaatverbond Nederland en wordt jaarlijks gehouden. Dit jaar was dat op 10 februari.

De dag herinnert iedereen aan de afspraken van het Kyoto verdrag uit 2005. De bedoeling van het verdrag is om de uitstoot van broeikasgassen, die leiden tot klimaatverandering, wereldwijd te verminderen. Ook in Nederland.
Het Klimaatverbond in Nederland vroeg iedereen op school, op het werk en thuis, om deel te nemen aan de Warme Truiendag.
Het idee van de Warme Truiendag is simpel: trek een warme trui aan, zet de verwarming lager, bespaar 7% energie per graad en dus 7% minder CO2 uitstoot. Er is heel veel energie te besparen bij het verwarmen van woningen, kantoren en scholen. Daarmee is een hele grote winst te boeken voor het klimaat. In Nederland gaat bijvoorbeeld maar liefst 30% van de energie in huishoudens op aan verwarming en daarop is volgens Milieucentraal nog 25 tot 30% besparing te boeken door middel van vervanging van verwarmingsketels, het installeren van dubbel glas en gevel-, dak- en vloerisolatie.
Mijn nul-energiehuis is niet aangesloten op gas en heeft geen CV ketel. Een  Finse houttegelkachel verwarmt het hele huis. Dus ik kan ,ook al draag ik een dikke trui, de kachel niet een graadje lager zetten. Toch ondersteun ik de campagne van harte. Nog een paar weken een warme trui aan.

Ik denk niet meer dat de echte winter nog een keer terugkomt dit jaar. Ik verheug me op de lentezon en het tuinwerk dat ligt te wachten.

Gertrud van Leeuwen

Het jaar 2012
Het nieuwe jaar is al weer enkele weken oud. Het is aardig om te horen welke betekenis allemaal aan het jaar 2012 gegeven wordt. Zo is het einde van de wereld voorspelt. Dit is gebaseerd op de Maya-kalender. De Maya cultuur staat bekend als een van de meest hoogontwikkelde volkeren. Deze cultuur bloeide van ongeveer 300 tot ca. 900 n.Chr. op het schiereiland Yucatán in Mexico en delen van Centraal Amerika. De Maya's staan ook bekend om hun bouwwerken, kunstwerken, rekenkunde en astronomische waarnemingen. De Maya's waren voor hun tijd ver gevorderd op vele gebieden. Het meest bekend staan ze om hun nauwkeurige kalenders en het exact in kaart brengen van de sterrenhemel.
De Maya's rekenen met tijdcirkels van 26.000 jaar en waren zeer bedreven in het berekenen van de tijd. Op 21-12-2012 hebben ze berekend dat de zon en de aarde dan precies op één lijn met elkaar liggen in het hart van de Melkweg. De winterzonnewende om 12.12 uur. Op deze dag eindigt de lange telling van de Maya-kalender en de vijfde grote cyclus die begon in 3114 v.Chr. Overal ter wereld is deze datum als eind- en begindatum van een grote tijdcyclus bekend. Wellicht merken wij hier niets van maar de kans is groot dat er in elk geval wel wat gaat veranderen.
Jaar van hoop en verandering. Het Amerikaanse weekblad Time riep de demonstrant uit tot persoon van het jaar 2011. Overal gingen mensen de straat op omdat ze vinden dat het in deze wereld anders en vooral eerlijker kan. Het heeft wel degelijk zin om actie te voeren. Een actie leidt soms tot grote veranderingen. Successen komen tot stand door met elkaar samen te werken.
2012 is uitgeroepen tot het jaar van de buitenplaatsen. Dit zijn monumentale landhuizen.
De buitenplaats was voor rijke koopmannen in de 17de eeuw een plek om hun intrek te nemen, tijdens de warme zomers. Dan vermeden zij de drukte en de stank van de stad. Particulieren eigenaren en stichtingen willen met allerlei evenementen aandacht vragen voor het behoud van deze monumenten. Het publiek is dit jaar welkom in deze huizen.
2012 is ook het Jaar van de Bever. Het gaat weer goed met de bever in Nederland.
De Zoogdiervereniging wil het succesverhaal van de bever verspreiden en iedereen kennis laten maken met dit bijzondere zoogdier. Bevers komen op steeds meer plaatsen voor.
Gelukkig ook in Weststellingwerf in het natuurgebied de Rottige Meente.



Met de bijen gaat het niet goed. Daarom is 2012 uitgeroepen tot het Jaar van de Bij.
In de afgelopen jaren is er een onrustbarende bijensterfte in Nederland.
Terwijl onze voedselvoorziening voor een belangrijk deel afhankelijk is van de bestuivende arbeid van bijen. Vele soorten wilde bijen zijn in gevaar omdat het landschap qua aanbod van bloemen sterk is verschraald. Particulieren, bedrijven, organisaties, overheden en scholen, iedereen kan een positieve bijdrage leveren om de bijen in stand te houden. Kijk voor tips op de site www.jaarvandebij.nl
Tijdens de oprichting onlangs van de Kooperaasje Fryslân 2040 werd gesproken over het jaar van ontmoeten en verbinden. De Kooperaasje wil alle duurzame initiatieven in Fryslân in kaart brengen en samen duurzaamheid in de provincie versnellen. Er zijn enorm veel mooie ideeën en concrete initiatieven.
Het nieuwe jaar heeft nog vele weken te gaan. 2012 is voor mij het begin van een nieuw tijdperk dat we ingaan. Een duurzaam bewustzijn van denken naar doen!

 

Muziek
Muziek is in het dagelijks leven van groot belang. In de Kersttijd heeft muziek een bijzondere plaatst. Bijna iedereen kent wel een kerstlied. Samen luisteren, zingen of muziek maken verbindt mensen met elkaar en het laat ook creativiteit stromen. Het biedt troost, geeft blijdschap en is goed voor ieders welzijn.
Een prachtig initiatief is het muziek maken voor een goed doel. Serious Request is een festival van betrokkenheid bij het leed in de wereld aan de vooravond van Kerst.
Uit het hele land kwamen mensen in Leiden kijken en geld brengen naar Het Glazen Huis. Daar zaten de radio 3FM– dj’s zes dagen lang, dag en nacht muziek te draaien voor een goed doel van het Rode Kruis.
Dit jaar gaat het geld naar moeders die zijn geraakt door oorlog en alleen staan voor de zorg van hun gezin. In tenminste vijfentwintig landen ter wereld worden meer dan 10 miljoen moeders ongevraagd getroffen door oorlog en conflicten. Vaak raken ze alles kwijt. Het Rode Kruis helpt deze moeders met essentiële zaken als onderdak, medische hulp en noodhulpgoederen. Maar ook met het terugvinden van in de chaos vermiste familieleden en het verdienen van een eigen inkomen.
Geweldig zoveel geld dat is ingezameld door zoveel mensen in Nederland die iets willen geven, ondanks de economische crises.
Een ander mooi initiatief over muziek maken is van Radio 4. Het project ‘Klassiek Geeft’  vroeg het afgelopen najaar aan luisteraars om muziekinstrumenten te doneren, die niet meer gebruikt worden. Doel van het project is ieder kind de kans te geven muziek te maken én een nieuwe toekomst te geven aan een oud instrument. Maar liefst 1267 instrumenten zijn ingezameld. Radio 4 steunde hiermee ‘Muziek Telt’, een landelijk initiatief dat muziekonderwijs terug wil brengen op basisscholen in Nederland. De projecten van ‘Muziek Telt’ hebben een groot tekort aan muziekinstrumenten. In ‘Muziek Telt’ verenigt zich de muziekwereld. Gezamenlijk vragen zij aandacht voor het belang van muziek in het leven van kinderen. Tevens willen zij  het muziekonderwijs terug brengen in de opvoeding van jonge kinderen.
In Weststellingwerf krijgen nu ook alle kinderen muziekonderwijs op de basisschool. Ook zal er vast nog wel ergens een oud instrument op zolder liggen, dat niet meer wordt gebruikt.
Om meer muziek te brengen in het leven van kinderen zijn er nog veel meer instrumenten nodig. Zelf leerde ik als kind piano spelen. Ook als je jaren niet meer speelt, pak je later toch gemakkelijker de draad weer op, als je het op jonge leeftijd geleerd hebt. Sinds een maand speel ik wekelijks samen met een violiste. Ik ervaar dat muziek maken noch extra leuk is, als je het samen kunt doen.

Voor de illustratie bij deze column maakte ik een foto van een schilderij dat ik zag hangen in het Gemeente Museum in Den Haag. Muziekklanken worden hier in kleur uitgedrukt. ‘Kleuren ritme’ heet het schilderij van de Oekraïense - Franse kunstenares Sonia Delaunay-Terk. Zij schilderde het werk in 1958. Muziek neemt je mee en geeft kleur aan het dagelijks leven en vooral tijdens de donkerste dagen van het jaar. Gertrud van Leeuwen


Plastic Soep

Captain Charles Moore, de Amerikaanse ontdekker van de Plastic Soep was een van de gastsprekers op het 12de Nationale Sustainability (Duurzaamheid) Congres op 30 november in Den Bosch. Moore vroeg aandacht voor het afschrikwekkende probleem van plastic afval dat in rondjes door de oceanen wervelt. Plastic rommel in het noorden van de Stille Oceaan ontdekte hij 15 jaar geleden toen hij met zijn zeilboot verstrikt raakte in een plastic brei. Inmiddels is het probleem veel groter. Verschillende wetenschappers proberen de verspreiding van het plastic afval door de Oceanen in kaart te brengen. Er komt een groot probleem bij. De Plastic Soep gaat zich mengen met een enorme hoop puin van de aardbeving en tsunami in Japan. Maar liefst twintig miljoen ton aan meubels, koelkasten en andere huisraad slaat al in december op de Midway Eilanden. Midway is een atol in de noordelijke Stille Oceaan op ongeveer een derde van de afstand tussen Tokio en Hawaï. Zo’n 40% van de eilanden is natuurreservaat. De eilanden steunen namelijk op een langgerekt koraalrif. Volgens berekeningen bereikt het afval hierna binnen twee jaar de  kusten van Hawaï om al een jaar later California de west kust van de Verenigde Staten te bereiken. Wetenschappers uit Hawaï vrezen het allerergste en hopen met hun voorspellingen de opruimwerkzaamheden beter te coördineren, maar vooralsnog onderneemt niemand actie.
Volgens Moore gaat het plastic afval van de tsunami onvermijdelijk een ramp veroorzaken die groter is dan elke olieramp. Ook toonde Moore ons beelden van dode vissen met allemaal kleine stukjes plastic in hun maag. Ik wist niet dat vissen daadwerkelijk plastic eten. Je moet er niet aan denken dat mensen die vissen vervolgens dan weer opeten, met alle gevolgen voor hun gezondheid.Niet zo gek dus om erop te letten of de vis die je koopt wel verantwoord en duurzaam is.
Een leuke ontdekking op het congres was dat ‘s middags, als tussendoortje,
de 800 congresgangers een champignon kregen geserveerd met Blue de Wolvega. Op alle krijtnaambordjes bij het buffet stond aanvankelijk een fout in de naam Wolvega, maar dat kon gelukkig snel verholpen worden.
Mooie reclame voor deze heerlijke ecologische kaas die aan de Oppers gemaakt wordt én reclame voor Wolvega.
Terug naar Plastic Soep, een wereldprobleem. Toch kunnen we ons steentje bijdragen, op onze kleine lokale schaal, door bewust met plastic afval om te gaan. Jaarlijks haalt de watersportvereniging ‘De Linde’ plastic afval uit de Linde. Verraderlijk is dat je het niet ziet, want het zakt naar de bodem en blijft daar tot volgende generaties liggen. Net als op de bodem van de oceaan.

Gertrud van Leeuwen

Spiritualiteit

 

November is de maand van de spiritualiteit. De betekenis van spiritualiteit is geestelijkheid. Hart en ziel staan centraal. Veel mensen hebben behoefte aan inspiratie en zingeving in onze complexe wereld. Zij zoeken een balans tussen de materiële en immateriële welvaart. Het is ook loskomen van het alledaagse. Het is de stilte in jezelf zoeken. Muziek kan daar ook bij helpen. Radio 4 speelt dagelijks deze maand, favoriete spirituele muziek van bekende Nederlanders en luisteraars. Ieder jaar verschijnt er ook een essay, speciaal voor deze maand geschreven. Een betaalbaar boekje voor iedereen. Dit jaar een autobiografisch verhaal met als titel ‘Buiten Spelen’. Het is geschreven door de in Parijs woonachtige Nederlandse schrijfster Sophie van der Stap. In het boek neemt zij ons mee in haar vissenkom, een wereld van de I-pod shuffle-generatie. Verre reizen, onmogelijke verliefdheden, onverwachtse ontmoetingen. Samen met haar beleef je het ultieme schrijverschap, rijk aan vrijheid maar ook aan onzekerheden. Ze struint door de straten van haar thuisstad Parijs. Alles in Sophie’s vissenkom ademt speelse vrijheid. Maar het blijft een vissenkom. Sophie vraagt zich af of het mogelijk is om uit je eigen vissenkom te breken. Kan ze in verschillende kommen tegelijk zwemmen? En vooral, wil ze dat eigenlijk wel? In 2005 kreeg zij als politicologiestudente te horen dat ze een zeldzame vorm van kanker had. Daarover schreef ze de internationale bestseller ‘Meisje met negen pruiken’ (2006).

Ook in deze maand van de spiritualiteit,wordt ‘de week van de reflectie in de zorg en jeugdzorg’ voor de 4de keer georganiseerd eind november.‘Met hart en ziel voor goede zorg’ is het motto. Reflectie betekent overdenking, beschouwing. Overal in het land zijn activiteiten op het terrein van ethische reflectie en moreel beraad. Ook wordt er gedebatteerd over zelfbeschikking. De Week van reflectie in de zorg, iseen initiatief van Communicatie Company. Een communicatieadviesbureau waarvan de eigenaars in Weststellingwerf wonen. Zij organiseren dit in samenwerking met de afdeling ethiek van het ministerie van VWS.

Dit jaar doen ook verplegende en verzorgende opleidingen en universiteiten mee. Alle sectoren in de gezondheidszorg zijn bij het initiatief betrokken. Een bijzonder en nuttig initiatief, vind ik. Tijd voor reflectie is van wezenlijk belang. Ben ik op de goede weg? Doe ik de juiste dingen? En doe ik de juiste dingen ook goed? Zeker ook in de zorg van groot belang. Vooral omdat er vaak geen tijd is om stil te staan bij de dagelijkse werkzaamheden en handelingen.

Hart, hoofd en handen zijn een onlosmakelijke drie-eenheid. Het hoofd is nodig om bewust tijd in te bouwen en te reflecteren. Het hart laat de intuïtie spreken en de handen doen uiteindelijk het werk, liefst op een gepassioneerde, bezielde mannier.



Duurzame Energiemarkt

Uitgangspunt voor de inhoud van mijn columns is een ‘duurzame’ blik op Weststellingwerf.
Duurzaamheid betekent een balans tussen economische, sociaal-culturele en ecologische belangen. En dan zowel ´hier en nu’, als ook in relatie tot de rest van de wereld en tot de mogelijkheden voor toekomstige generaties. Bij bedrijven die duurzaam ondernemen wordt vaak gesproken over de balans tussen de drie P’s: te weten people, planet en profit.
Aandacht voor duurzaamheid  is er volop in Weststellingwerf. Een prachtig voorbeeld is een burgerinitiatief om een Duurzame Energiemarkt te organiseren in en rond het gemeentehuis in Wolvega op zaterdag 29 oktober tussen 11 en 17 uur. Met deze informatieve markt willen de  initiatiefnemers de bezoekers inspireren tot een meer duurzaam energiegebruik. Duurzame energie raakt nooit op en is niet milieuvervuilend. De bronnen zijn de zon, wind en water. 
10 jaar geleden was ik medeoprichter van het Platform Lokale Agenda 21 Weststellingwerf. Samenwerken aan een duurzame gemeente in de 21ste eeuw was het motto. Ons ideaal was een actief  platform over duurzaamheid voor en door burgers en bedrijven. Ook werd wel  eens gedacht om een duurzame markt te organiseren. Maar de tijd was er toen hier, in Weststellingwerf, nog niet rijp voor. Inmiddels is TransitionTown Weststellingwerf opgericht. Een burgerinitiatief van enthousiaste mensen. Transition Towns zijn lokale gemeenschappen in grote en kleine steden, dorpen, wijken en op eilanden. Zij gaan zelf aan de slag om hun manier van wonen, werken en leven minder olie-afhankelijk te maken. Zij baseren zich op de mogelijkheden in de lokale gemeenschap. Het concept komt uit Engeland en heeft als doel de eigen gemeenschap voor te bereiden op de dalende beschikbaarheid van goedkope olie en de  opkomende klimaatverandering. Mij is opgevallen de laatste tijd dat er hier, op verschillende daken van particulieren in het buitengebied van Weststellingwerf, zonnepanelen zijn aangelegd. Er zullen er vast steeds meer gaan komen. Zonne-energie op de daken van stallen van een boerderij kunnen zelfs een heel dorp van energie voorzien.


Samen met mijn partner heb ik 16 jaar geleden een nul-energiehuis laten bouwen. Het huis ligt afgelegen in een bos. Op die plek stond een huis zonder gasaansluiting. Wel lag er een olietank voor de verwarming. Wij besloten toen om onafhankelijk te blijven van gas en olie. We kozen voor hout middels een Finse Tegelkachel. Dit type kachel heeft weinig hout nodig om het hele huis te verwarmen en 24 uur warm te blijven. Door de hoge en optimale verbrandingsgraad is de CO2  uitstoot laag. De kachel heeft een milieuvriendelijk keurmerk. De stralingswarmte van de muren heeft bovendien een positieve werking op de gezondheid. We wekken onze eigen energie op met zonnepanelen. Een serre geeft ons gratis zonnewarmte. Namelijk passieve zonne-energie. Deze warmt indirect het huis op in het voorjaar en najaar. Dan hoeft de houtkachel niet te branden. Een zonnecollector zorgt voor warm water.
De uitdaging blijft voor mij en mijn gezin om zuinig en bewust met energie om te gaan.
Wij willen per jaar niet méér verbruiken, dan dat onze zonnepanelen opwekken. Als de zonnepanelen overdag meer elektriciteit opleveren dan we op dat moment nodig hebben, leveren wij groene stroom aan het net. Nu is de techniek nog niet zover dat je die energie zelf kunt opslaan. Ik ben gevraagd om op de energiemarkt te komen staan. Het belooft een prachtige markt te worden met stands, lezingen en succesverhalen in de sprekershoek.
Kom naar de energiemarkt en laat u inspireren wat er allemaal mogelijk is voor een duurzame toekomst.



Vrede
21 september was het de Internationale Dag van de Vrede. Deze  werd voor het eerst vastgesteld in 1981 door de Verenigde Naties. Het doel van de dag van de Vrede is een wereldwijde dag van wapenstilstand en geweldloosheid.
Meer dan twaalfhonderd schoolkinderen namen in den Haag deel aan de jaarlijkse Vredesloop die van start gaat bij het Vredespaleis. Een leuke wetenswaardigheid is dat een schildersbedrijf uit Weststellingwerf het Vredespaleis onderhoud. De luiken in het dak van het gebouw worden door bergbeklimmers losgemaakt. Vervolgens op de zolder onder het dak binnen gebracht, om daar vakkundig geschilderd te worden.
Volgens de Amerikaanse klinisch psycholoog Marshall B. Rosenberg  is de manier waarop we communiceren - meestal onbedoeld - gewelddadiger dan we beseffen, doordat de uitdrukkingen die we gebruiken vaak nodeloos beschuldigend zijn. Hij laat aan de hand van sprekende voorbeelden zien dat het ook anders kan: helder, direct en met aandacht en respect voor beide partijen.
De belangstelling voor Rosenbergs benaderingswijze is groter dan ooit. De Verenigde Naties ondersteunen zijn werk overal ter wereld, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten. In Nederland en België houdt het Centrum Geweldloze Communicatie zich al jaren bezig met het bekendmaken en trainen van het model, niet alleen in de privésfeer, maar ook op de werkplek, op school en in de politiek.
Eind jaren negentig kwam ik in contact met het model Geweldloze Communicatie op de ouderavond van de  basisschool van mijn zoon in Wolvega.  Je leert  effectief communiceren vanuit verbinding. Juist met kinderen is dat ook een prachtig hulpmiddel. Het bevat geen nieuwe, vreemde of ingewikkelde communicatie structuren. De manier waarop mensen op elkaar reageren, met name hun taalgebruik, leidt vaak tot een negatieve spiraal waarin irritatie, boosheid, verzet en angst de boventoon voeren. Conflicten verdiepen zich in plaats van dat ze worden opgelost. Rozenberg  heeft zijn methode beproefd in zowel persoonlijke conflictsituaties als in politieke brandhaarden. Zelfs in een gevangenis  respectvol met de bewoners omgaan, is zijn advies door zijn ervaring.
Het oorspronkelijke boek uit 1998 is nu uitgebreid en geheel opnieuw geredigeerd.
Het is ontwapenend en doeltreffend.

Goed nieuws is dat de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar wordt uitgereikt aan drie vrouwen.
Namelijk aan de Liberiaanse president Ellen Johnson Sirleaf, de Liberiaanse vrouwenactiviste Leymah Gbowee en de Jemenitische vrouwenactiviste Tawakkul Karman. Vrouwen trachten al  decennia lang  de problematiek en gevolgen van geweld aan de man te brengen. Social Media is hierbij tegenwoordig behulpzaam en hoopgevend. Ik ben er van overtuigd dat geweldloosheid en geweldloos communiceren de basis zijn voor vrede.


Lezen en schrijven

Deze week is het de week van de alfabetisering.
Aandacht voor taal, lezen en schrijven staat centraal.
Naar schatting 1 op de 10 volwassenen in Nederland en dus ook in Weststellingwerf  heeft grote moeite met lezen en schrijven. Zij zijn laaggeletterd en kunnen niet als volwaardig burger participeren in de samenleving. Naast de gevolgen die dit heeft voor een individu,
is laaggeletterdheid een sociaaleconomisch probleem dat de hele samenleving raakt.
In het dagelijks leven hebben laaggeletterden moeite met het invullen van formulieren.
Of met het vinden of behouden van een baan. Zij zijn minder goed in staat om op het gebied van financiën en zorg verstandige keuzes te maken.

Het is goed dat hier steeds weer aandacht voor is en er mogelijkheden zijn om mensen hierbij te helpen. Als lezen en schrijven vanzelfsprekend voor je is, sta je er niet zo bij stil dat er mensen zijn die hier moeite mee hebben. Vaak is het een verborgen probleem.

Reden te meer, wanneer je kunt lezen, om kinderen al op hele jonge leeftijd thuis voor te lezen. Belangrijk voor de taalontwikkeling. Bovendien leuk om te doen en om dit nog een tijdje vol te houden als ze ouder worden. Het verrijkt het inlevingsvermogen, de fantasie en de emotionele ontwikkeling. Ook is voorlezen een rustmoment voor een kind en kan een mooi ritueel worden vóór het slapen gaan.

Lezen en schrijven is ook de basis om je talenten te ontwikkelen. Als iedereen de kans krijgt talenten te ontwikkelen, is het ook gemakkelijker om voor een duurzame toekomst een omslag te maken in ‘denken en doen’. Deze omslag is immers nodig. Dat wil zeggen een beter evenwicht tussen aarde, natuurbehoud, mens en welvaart. De omslag of transitie die we zullen maken, begint van onderop.

De zomervakantie is voorbij.
Een van mijn wensen in de vakantie is boeken lezen, waar ik anders minder aan toe kom. Het geeft mij een echt vakantiegevoel. Ik hoef niet weg en het mag gerust regenen. Het kan ook in de achtertuin of op het balkon. Lezen draagt  bij om even afstand van de dagelijkse dingen  te nemen en om inspiratie op te doen. En wie schrijft die blijft.


Dag van het Sprookje
Regelmatig kijk ik wat voor een bijzondere (inter)nationale dag het is. Ik wist niet dat er ook al “de Dag van het Sprookje” bestaat. Het is een initiatief van attractiepark De Efteling en wordt jaarlijks gehouden. Voor het eerst op 7 juli 2007. De datum de zevende van de zevende verwijst naar het gebruik van het getal zeven in veel sprookjes, waaronder: de Zeven Dwergen, de Zevenmijlslaarzen of  De wolf en de zeven geitjes.
Het getal 7 heeft veel verschillende betekenissen en verschijningsvormen.
Zo heeft bijvoorbeeld de toonladder zeven noten en de week zeven dagen. Ook bestaat de zevenarmige kandelaar, genaamd de menorah.
Op de zevende dag na de geboorte verdwijnt bij een baby het restant van de navelstreng.
Ook onze lichaamsstructuur heeft in de loop van zeven jaar zich tot
in de kleinste onderdelen vernieuwd. Ook zijn de levensfases van iedere zeven jaar beschreven. Schoolrijp rond het 7de jaar,  de pubertijd rond het 14de jaar en volwassen zijn rond het 21ste jaar.
In de natuur vinden wij de zeven ook regelmatig terug. De regenboog heeft zeven kleuren.
Bloeiende planten van een zuiver ras hebben zeven buitenste bloemblaadjes.
Zeven is een speciaal getal, het betekent in de Bijbel: "overvloed, heel veel".
Zo heb je ook de uitdrukking de zeven vette jaren. Die hebben we denk ik net achter de rug tot 2009 alvorens de financiële crisis uitbrak. Dan krijgen we nu vast en zeker zeven magere jaren. Maar gelukkig er is hoop. We kennen ook nog de zeven wereldwonderen en de uitdrukking “In de zevende hemel”.
Terug naar “de dag van het sprookje”  7 juli j.l. Toen richtte zich de blik van ongeveer 600 fietsers op mooi Weststellingwerf en omgeving. Die dag fietsten zij, misschien als door een sprookje, de Kiekenbergroute tijdens de 37ste fietsvierdaagse Wolvega.  De Kiekenberg bestond van oudsher uit heidevelden, hakhoutbosjes en akkertjes. Dat is hier en daar nog goed te zien. De huidige bossen zijn niet echt oud, maar er zijn mooie struiken, kruiden, vogels en andere dieren te vinden. Heerlijk om je te laten betoveren door de mooie natuur hier. Als je daar dan ook nog een mooi sprookjesboek bij leest, bijvoorbeeld het Hemelhutje dat is geschreven voor kleine en grote mensen van nu. Dan hoef je eigenlijk helemaal niet meer naar de Efteling.


Lekker naar de Boer

Ter plekke de meerwaarde van biologische producten proeven, ruiken en voelen.

Dat kon vorig weekend tijdens de open dagen bij 200 biologische boeren en tuinders verspreid over ons land. Op het station Wolvega hing een groot reclamebord hierover met de afbeelding van heerlijk uitziende bio-producten op een tuintafel.
Toch deed er uit Weststellingwerf niemand mee. Terwijl hier wel enkele biologische melkveehouderijen zijn. En de kaas “Bleu de Wolvega” wordt hier gemaakt van biologische melk. Dan is er nog de Kloostertuin in Oosterstreek en de tuinderij van de zorgboerdeij de Bouwhoeve in de Hoeve.
Verder zag ik een bericht in de krant dat de Grandberryfarm De Hoeve dit weekend open dagen heeft. Ook dat is een bezoekje waard.
Jaren geleden ging ik met mijn zoon en een vriendje naar zo’n opendag op een gemengde biologische boerderij in een buurgemeente. De meeste indruk op de jongens maakte de landbouwmachine waarop wel tien mensen op hun buik voorover kunnen liggen om handmatig, maar efficiënt, onkruid te wieden tussen de groenten op onbespoten land.

Inmiddels is ECO big business geworden. De omzet van biologische voedingsproducten is sterk gegroeid volgens de monitor Duurzaam Voedsel van het Ministerie van Economische Zaken. In de supermarkten is het aantal biologische producten flink gestegen. Dat blijkt ook uit de jaarlijkse telling die een aantal vrijwilligers in Weststellingwerf doen bij alle supermarkten in opdracht van de organisatie Milieu Defensie. In dit jaargetijde hoef je minder naar de winkel als je zelf de mogelijkheid hebt om groenten te verbouwen. Wat zou het bijzonder zijn als je in Weststellingwerf in ieder tuintje een hoekje met wat groenten zou zien staan. Of het plantsoen voor je deur is omgetoverd in een gezamenlijke moestuin voor de buurt. Er bestaan dorpen en steden in de wereld waar dit echt gebeurd.
Inmiddels is de langste dag van dit jaar alweer voorbij. Maar de rabarber in mijn tuin ziet er nog heerlijk uit om te blijven eten.
En wat me zo verbaasd is waarom de frambozen in het bos niet door de vogels worden gegeten. Maar de rode aalbessen in de tuin zo verdwenen zijn als je niet oplet. Of proeft de smaak van die heerlijke biologische wilde frambozen uit de natuur voor de vogels misschien te zoet?


Water

Water is essentieel voor alle leven. Door de enorme droogte in ons land pleitte de staatsecretaris onlangs om onze tuinen niet meer te sproeien en de auto niet meer te wassen. Opmerkelijk vond ik dit bericht via de radionieuwsdienst. Ik ben benieuwd hoeveel mensen hier rekenschap van hebben genomen. De meeste bomen en vaste planten in de tuin kunnen zich heel goed redden zonder extra water te geven. En we hebben in Wesstellingwerf geluk, dat er de laatste tijd weer wat regen is gevallen. Dat de auto’s van Weststelingwervers er wat minder schoon uit zien, lijkt mij ook geen enkel probleem. Dat past wel bij het leven op het platteland.

De Verenigde Naties heeft in 1992 'World Water Day' in het leven geroepen om elk jaar stil te staan bij het belang van goed waterbeheer en watermanagement. Eén van de millenniumdoelstellingen voor 2015 is om het aantal mensen zonder of met een tekort aan schoon drinkwater tot de helft te reduceren.

Iedere dag, ook vandaag weer, sterven 4.500 kinderen (in arme delen van de wereld) aan ziektes die veroorzaakt worden door gebrek aan schoon drinkwater. Terwijl tegelijkertijd in andere delen van de wereld schoon drinkwater wordt gebruikt om tuinen te besproeien, auto’s te wassen en het toilet door te spoelen. Bovendien kopen we ook nog mineraalwater in flesjes terwijl Nederland het beste drinkwater van Europa heeft! Verpakt mineraalwater legt een hele lange weg af, voordat het uiteindelijk op de eet- of vergadertafel belandt. Dit veroorzaakt onnodige CO2 uitstoot en afval. Zoals glas en plastic wat dan weer gerecycled moet worden. Laatst zag ik de drinkfles van een vriend van mijn zoon. Een hippe en vooral duurzame plastic waterfles in de vorm van een waterpijp. Te koop bij de Stichting Jointhepipe.org. Met deze (steeds weer te vullen) waterfles wil de Stichting het drinken van kraanwater bevorderen. En zo het afval tegen gaan, dat gebotteld water (plastic en glas) met zich mee brengt. De opbrengst van de waterfles is om mensen in Derde Wereld landen te voorzien van water. Ook een geweldige actie voor scholieren!

In Nederland stroomt veel zuiver drinkwater zomaar weg. Wat zou het mooi zijn als alle inwoners van Weststellingwerf,  als zij gaan douchen, het koude water (dat eerst uit de kraan komt) niet weg laat stromen, maar opvangen. Dan heb je een emmer water om b.v. de wc mee door te spoelen. Dat vraag ik trouwens ook mijn gasten in mijn Bed & Brochje. Velen van hen lopen de Pelgrimstocht van Sint Jacobiparochie naar Santiago de Compostella in Spanje. Zij hebben maar heel weinig bij zich en vinden het dan ook heel normaal om spaarzaam met alles om te gaan. We kunnen met elkaar op velerlei wijze een steentje bijdragen om spaarzaam met ons water te zijn en te zorgen dat alle mensen in de wereld toegang krijgen tot veilig en zuiver water.


De fiets

Eigenlijk altijd een actueel onderwerp: de fiets. Gezond, veilig en goed voor het milieu.

Toch was er laatst op het NOS journaal het nieuws dat het aantal ongelukken met ouderen op de fiets fors toeneemt. We zagen ouderen oefenen tijdens een opfriscursus fietsen. 

Je denkt dan dat ongelukken sneller in druk verkeer plaatsvinden, zoals in de stad. Niets is minder waar. Diezelfde week stond in de krant het bericht dat in Nijelamer twee oudere fietsers met elkaar in botsing kwamen. Een ander bericht was de oproep van Zorgcentrum Lindestede in Wolvega die fietsvrijwilligers zoekt om duofietsen te besturen. Met bewoners gaan fietsen. Gezellig naast elkaar zitten en praten over wat je onderweg allemaal tegenkomt. Prachtig zo’n initiatief.  En wat te denken van de nieuwste reclame over de elektrische fiets. Speciaal bedoeld om middelbare scholieren over te halen elektrisch te gaan fietsen. Voor de langere afstand is de elektrische fiets voor woon-werkverkeer zeker een optie. Maar laat scholieren lekker zelf fietsen. Goed voor hun lichaam en geest. De landelijke campagne ‘Met Belgerinkel naar de Winkel’ die momenteel loopt, stimuleert mensen om op de fiets boodschappen te doen door fietsen te belonen en de auto te laten staan. Het gaat daarbij om het terugdringen van het autoverkeer voor de ‘korte ritten’ tot 7,5 km. In Weststellingwerf zijn er mensen die regelmatig op de fiets, vanuit de kleine dorpen boodschappen doen in Wolvega. Maar ik verbaas me, dat er ook heel veel ouders zijn die in Wolvega wonen en altijd de auto pakken. Voor een paar boodschappen of voor de ouderavond op de school. Dat alles binnen een straal van 3 kilometer. Elke besparing op CO2 uitstoot  helpt voor een gezonder milieu en fietsen spaart geld in de portemonnee.

De fietsindustrie blijkt geen enkele last te hebben gehad van de economische crisis. De omzet is juist toegenomen. Het is ook een genot om te zien welke nieuwe varianten fietsen er weer op de markt zijn. Onlangs fietste ik nog met mijn vouwfiets (meegenomen in de trein) door Amsterdam. In sommige straten zie je zelfs meer bakfietsen dan auto’s staan.

De fiets heeft nog steeds de toekomst.


Biodiversiteit

"Bio" betekent leven. "Diversiteit" betekent afwisseling, verschil, verscheidenheid. Biodiversiteit is een parapluterm voor alle verschillende soorten leven die we op aarde hebben. De wereld kan niet zonder biodiversiteit. Soorten en ecosystemen zorgen bijvoorbeeld voor de productie van zuurstof, afbraak van dode dieren en planten, bestuiving van planten (waaronder landbouwgewassen), waterzuivering en het beheersen van plagen. Biodiversiteit betekent voor de mens voedsel, bouwmateriaal, brandstof (hout) en grondstoffen voor kleding (zoals katoen) en medicijnen. Deze natuurlijke hulpbronnen zorgen dat we kunnen bestaan. Meer dan veertig procent van de medicijnen tegen kanker komen voort uit de natuur. Het belang van een gezonde en evenwichtige biodiversiteit is dus erg groot. Ook voor een evenwichtig klimaat.

De Internationale Dag van de Biodiversiteit, op aanraden van de Verenigde Naties,

is op zondag 22 mei. Het staat in het teken van dat hippe begrip duurzaamheid en heeft alles te maken met denken aan de toekomst en aan hoe we de wereld kunnen verbeteren. Biodiversiteit helpt ons daarmee. Je kunt het omschrijven als de gezondheid van een ecosysteem, en die zijn tegenwoordig zo fragiel en achteruitgegaan dat we die goed moeten beschermen. Aandacht voor biodiversiteit is ook aandacht voor een wereld zonder honger.
Dit jaar heeft biodiversiteitdag als thema biodiversiteit in bossen en sluit daarmee aan op het internationale jaar van de bossen. Ook in Nederland wordt op diverse plaatsen aandacht besteed aan deze dag.
In Weststellingwerf kunt u heerlijk wandelen, zelfs in diverse bosjes die er zijn. Heel leuk is een bezoek aan Life & Nature Centrum De Rietnymf, de voormalige basisschool in Munnekeburen. Zondagmiddag wordt daar een film over otters vertoond en daarna kunt u gelijk op otterexcursie in het natuurgebied de Rottige Meente.
Iedereen kan op tal van manieren haar voordeel doen met biodiversiteit en de ontwikkeling ervan een steuntje in de rug geven. Zelf aan de slag gaan op uw balkon of in de tuin. Er is heel veel mogelijk. Op een piep klein stukje grond of in een pot kan al een plant voor vlinders bloeien. Opvallend in mijn groetentuin is dat de sla er prachtig bij staat. Niet aangevreten. Waarschijnlijk door de droogte zijn er weinig slakken. Biodiversiteit is niet alleen mooi en leuk, maar vooral ook heel nuttig.


Stilstaan bij vrijheid
“Vrijheid is kostbaar, kwetsbaar en niet vanzelfsprekend.” Zo luidt de tekst bij het speldje dat ik dit jaar als raadslid kreeg van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.  Het speldje staat symbool voor een blauwe fakkel die brandt. Het rode vuur is in de vorm van een witte vredesduif. Vrijheid geef je door is daarbij de boodschap. Het thema dit jaar is vrijheid wereldwijd.
Bij de Tweede Wereldoorlog waren bijna alle landen van de wereld betrokken. Sinds 1945 leven wij in vrijheid, maar is er wereldwijd nog geen dag zonder oorlog geweest. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog spanden mensen zich in voor vrijheid en dachten na over wat nodig is om vrijheid wereldwijd te realiseren. Ook 66 jaar na de Bevrijding is die vraag nog altijd actueel.
Het woord bevrijding geeft meestal aan dat iemand of iets bevrijd is van een bezetting, probleem of last. Wanneer we het hebben over "De Bevrijding", dan wordt de bevrijding bedoeld van Nederland in 1945 van de Duitse bezetting.
Bevrijdingen verliepen vaak volgens een vast patroon. Het schieten en oorlogsgeweld kwam naderbij, vervolgens een verkenner of een dorpsgenoot die beweerde de bevrijders te hebben gezien. Uiteindelijk arriveerden na enkele uren gespannen wachten de geallieerden die door de bevolking stormachtig werden onthaald. Duitsers capituleerden of trokken zich terug terwijl verzetsstrijders en onderduikers tevoorschijn kwamen. De geallieerden brachten sigaretten en chocola mee en deelden die uit. In die bevrijdingsdagen vielen nog doden door verdwaalde kogels, zelfs van vreugdeschoten. Dat overkwam ook een broer van mijn moeder bij de Waalbrug in Nijmegen.
Stilstaan bij vrijheid
In Weststellingwerf begon de bevrijding rond 12 april 1945. Het was mooi zomerweer die dag. Ik lees een fragment over de verovering van de Blessebrug. De mannen lopen langs de oever van De Linde richting de Blessebrug. De Lindevallei wordt getypeerd als een onherbergzaam gebied. De brug is door de bezetters verlaten en valt zonder slag of stoot in handen van de bevrijders.
Bevrijd worden van bezetting of onderdrukking, het is ook op dit moment, elders op de wereld gaande.
Vrijheid betekent elkaars geloof en mening respecteren. Maar ook om als dat nodig is stelling te nemen. Want als je niet oplet, wordt de vrijheid geschonden. Vrijheid deel je samen, iedere dag opnieuw.

De Paashaas vertrokken
Hij of zij was er weer! De Paashaas! Zoals ieder jaar. Al vele decennia lang. Mooie tradities zijn er om in ere te houden. En altijd is er wel een aantal kinderen die je kunt verblijden met een zoektocht naar verstopte eieren. Paaseieren staan symbool voor het nieuwe, prille leven.

De Paashaas is slim, niet bang, maar waakzaam. In vele culturen over de wereld is de haas toegewijd aan de godinnen van schoonheid, liefde en vruchtbaarheid. In de kunst komen afbeeldingen van hazen heel veel voor. De foto (bij deze column) van de haas die bij óns langs kwam, is gemaakt van een filmopname door mijn zoon.
Pasen wordt op vele manieren gevierd.
Het is het feest van wederopstanding en hoop. Het lijden wordt overwonnen door het leven.
Het was wel een héél bijzondere Pasen dit jaar. 

Nog nooit hebben we zulke warme Paasdagen meegemaakt. Met 24 graden lagen de stranden overvol met ‘bijna’ naakte mensen. Ook bijzonder was, dat door de combinatie van hoge temperaturen én een late Pasen, de natuur al helemaal was uitgelopen. Pasen kan vallen tussen 22 maart en 25 april. De variatie in de Paasdatum heeft te maken met de maanstand. Op de zondag na de eerste Volle Maan, die zich voordoet op of na het begin van de lente (21 maart), dan is het Pasen.
Ook uitzonderlijk was de droogte, waardoor er geen Paasvuren in Weststellingwerf aangestoken mochten worden. Terwijl velen zich daar op hadden verheugd.
Elders in het land was er een Paaspopfestival, dat op een waar zomerfeest leek. 

En je kon in vele plaatsen de verschillende muzikale uitvoeringen beluisteren van Bach’s Mattheus- of Johannes Passion.
Er is zelfs iemand die Tweede Paasdag heeft uitgeroepen tot Nationale Meubelboulevarddag. Gekker kan de Paasviering toch niet worden?
Hoe zou het in Wolvega gegaan zijn met de lange files bij Homecenter? Zijn er weer net zoveel mensen geweest als andere jaren? Of zijn de meubelboulevardgangers toch uitgeweken naar een strandboulevard?
Volgend jaar kunnen de Paasvuren vast weer branden. Dan komt de Paashaas op 8 april weer terug. Met of zonder gesmolten Paaseieren!


Dag van de Aarde
“Wij bevinden ons op een kritiek moment in de geschiedenis van de aarde, een periode waarin de mensheid haar toekomst moet kiezen”. Zo luidt de eerste zin uit het voorwoord van het Handvest van de Aarde.
Op 29 juni 2000 werd het Handvest voor de Aarde (Earth Charter) in het bijzijn van koningin Beatrix in het Vredespaleis in Den Haag voor de hele wereld geïntroduceerd.
In dit document wordt een verband gelegd tussen een gezonde biosfeer, een rechtvaardige verdeling van ontwikkeling en algemene veiligheid. Maar ook de noodzaak om waarden en normen, gevestigde gewoontes, regels en levenswijzen te veranderen. Verder staat erin dat wanneer eenmaal aan de basisbehoeften voldaan is, de menselijke ontwikkeling vooral moet gaan over “meer zijn” dan over “meer hebben”.
Naast het Handvest van de Aarde bestaat er ook de Dag van de Aarde (Earth Day). Ieder jaar op 22 april. Op deze dag wordt in heel veel landen op positieve wijze aandacht gevraagd voor de wereldproblematiek  rondom natuur, milieu en klimaatverandering. Tevens is er aandacht voor de onderwerpen ontwikkelingssamenwerking, sociale verhoudingen, consumptie,     overbevolking en economie.
Een dag met activiteiten die tot doel hebben mensen bewust te maken van het bijzondere van de aarde en het leven daarop. Bezinning en plezier staan daarbij voorop.
In de Verenigde Staten is de Dag van de Aarde sinds 1970 een populair fenomeen. Ook in Frankrijk is de Dag van de Aarde al langer ingeburgerd. Sinds 2004 krijgt deze dag ook in Nederland steeds meer bekendheid.
Dag van de Aarde
Toen ik op de website van de Dag van de Aarde keek, las ik dat er activiteiten zijn in bijvoorbeeld Maastricht, Eindhoven, Arnhem, Dordrecht, Den Haag, Amsterdam én jazeker ook in Wolvega. Zie www.dagvandeaarde.nl
Iedereen kan zich aansluiten om een wandeling te maken in onze mooie Lendevallei en de bedoeling is om gelijkertijd zwerfafval op te ruimen. Ik ga meedoen.
Wat een mooi initiatief van één bewoonster uit Weststellingwerf. Zo maakt zij -en vele anderen- die dag een keuze om een steentje bij te dragen aan een betere toekomst voor deze aarde.


Echte vrienden
Echt is goed. We willen écht eten, echte leiders, echte liefde, echt contact.
April is de Maand van de Filosofie en staat dit jaar in het teken van 'Het echte leven'.
Filosofie tilt dagelijkse kwesties naar een ander denkniveau en geeft daardoor inzicht.
Filosofe Stine Jensen schreef voor het thema van dit jaar het essay ‘Echte vrienden.’
Het verhaal gaat over intimiteit in tijden van Facebook, GeenStijl en Wikileaks.
De term 'intiem kapitaal' heeft Jensen bedacht en borduurt voort op de terminologie van de Franse socioloog Pierre Bourdieu (1930-2002).
Bourdieu onderscheidde in zijn werk aanvankelijk drie soorten 'kapitaal'. Te weten: economisch kapitaal (geld en onroerend goed), cultureel kapitaal (kennis, vaardigheden en opleiding) en sociaal kapitaal (netwerk en relaties).
Bourdieu voegde daar later nog een vierde kapitaal aan toe: symbolisch kapitaal (eer, prestige, imago). De eerste twee vormen van kapitaal zijn in waarde gedaald.
Het economische kapitaal liep voor velen na de financiële crisis een deuk op. Het huidige rechtse klimaat kent niet langer vanzelfsprekend waarde toe aan het culturele kapitaal.
Het sociale kapitaal daarentegen floreert als nooit tevoren. Het draait om je contacten, netwerk en bereik.
Echte vrienden
Het gaat Stine Jensen niet om het hebben van die netwerken en contacten, maar om wat we ermee delen. Onder intiem kapitaal verstaat zij alles wat betrekking heeft op waardevolle persoonlijke informatie. Intiem is je relatie en vrijwel alles wat met het lichaam te maken heeft. Intiem is dat wat normaliter alleen 'echte' vrienden van je weten, wat je met een paar mensen deelt. Intiem is dat wat niet voor andermans oren of ogen bedoeld is. Intiem is de informatie waarvan je wilt dat die niet voor iedereen openbaar beschikbaar is. Vroeger hielden we deze informatie voor onszelf.
Tegenwoordig wordt het met iedereen gedeeld via de Sociale Media.
Wat privé is voor de een, is dat niet voor de ander. Het gaat Jensen om de toenemende mate waarin wij zelf besluiten persoonlijke informatie te verspreiden en te delen.
Het essay gaat in op de redenen waarom tegenwoordig dat intieme kapitaal de wereld wordt
ingegooid. Voor maar 4,95 euro is het te koop, maar bij de boekwinkel in Wolvega reeds uitverkocht.
Persoonlijk deel ik intiem kapitaal toch het liefst met echte vrienden.
Elkaar ontmoeten of écht en lekker samen eten. 


Megatrends
Wereldwijd zijn er momenteel vijf grote bewegingen gaande.
Dat las ik in P+, het tijdschrift voor Duurzaam Ondernemen in Nederland.
Ik noem ze hier:
1 Een groeiend wantrouwen/cynisme ten opzichte van instituten, overheden, banken, grote bedrijven,
topsalarissen, enzovoorts. Het grote publiek en zeker ook de jonge generatie heeft hier een steeds grotere afkeer van.
2 De behoefte, vooral bij ouderen, aan veiligheid en sociale cohesie in een wereld die verhardt en individualiseert.
3 Het koesteren van de regionale/lokale identiteit, interesse in waar producten vandaan komen en hoe ze worden gemaakt. De opmars van streekproducten. De opmars van een zelf gekozen toekomst met sterke eigen ambities. Denk hierbij aan zzp-ers (zelfstandigen zonder personeel) en studenten. De toename van het aantal consumenten die wel iets meer willen betalen als dit de natuur en het milieu ten goede komt. (De zogenoemde Cultural Creatives).
4 Een toenemend besef van schaarste en daardoor aanhoudende interesse in duurzaamheid bij grote groepen burgers en steeds meer bedrijven.
5 Transparantie en kennis delen door de permanente druk vanuit de politiek en de media.
De enorme opkomst van sociale media (Yammer, Twitter, Facebook, Hyves, LinkedIn, )
De bron van deze wereldwijde trends komt uit trendonderzoek Sience of the Time van
Carl Rohde en Mentality onderzoek van MotivAction.
Megatrends
Wat merken we van deze trends in Weststellingwerf ?
Er liggen ieder jaar meer biologische en fairtrade producten in de schappen van de supermarkten in Weststellingwerf (bron Milieu Defensie). En hoeveel Zzp-ers, net als ik, werken onzichtbaar in Weststellingwerf vanuit hun huis? Volgens het Centraal Plan Bureau is hun aantal de afgelopen 10 jaar verdubbeld en is 1 op de 20 van de beroepsbevolking een Zzp-er. Verder wordt er natuurlijk heel veel getwitterd. Maar nergens ter wereld is Yammer – een vorm van bedrijfstwitter- zo populair als in Nederland.
Ongetwijfeld spelen alle vijf genoemde wereldwijde bewegingen zich ook hier in Weststellingwerf af.

Gertrud van Leeuwen


Sterrenhemel

De laatste dagen van maart is een zeldzaam moment om met het blote oog Mercurius te zien. De planeet die ook wel de boodschapper van de goden in de schemering wordt genoemd. Mercurius is wel moeilijk te ontdekken, want hij beweegt zich snel. Hij staat ook altijd dicht bij de zon, dus meestal overdag. Kijk je bij heldere hemel in de avondschemering naar het westen, dan maak je kans deze planeet te zien. Maar vergis je niet met het heldere lichtpunt van Jupiter.
We zijn trouwens de laatste tijd verwend met prachtige heldere avonden waar de sterren fonkelden. In Weststellingwerf is er gelukkig ergens nog wel een plek te vinden waar het echt donker is. Schiermonnikoog is de donkerste plek van Friesland en Nederland.
Daar is geen lichtvervuiling en kun je de sterren heel goed zien.
Heeft u trouwens iets gemerkt in Weststellingwerf van Earth Hour?
Op 26 maart j.l. van 20.30 tot 21.30 uur (plaatselijke tijd) deden miljoenen mensen en organisaties het licht uit tijdens Earth Hour, een wereldwijde actie van het Wereld Natuur Fonds (WNF). Daarmee geven ze het signaal af dat ze de aarde leefbaar willen houden en doorgeven. Zodat de generaties na ons ook kunnen leven en genieten van alles wat de aarde ons te bieden heeft. Het WNF organiseerde het bewustwordingsevenement voor de vijfde keer en de belangstelling was groter dan ooit. Het WNF roept mensen op om te kiezen voor duurzaamheid. Met onze huidige consumptie heeft de aarde anderhalf jaar nodig om te produceren wat we in 1 jaar gebruiken. Door slimme en duurzame keuzes te maken kunnen we een wereld van verschil maken.
Sterrenhemel
Is Earth Hour u ontgaan? Noteer alvast zaterdag 29 oktober. Dan wordt de Nacht van de Nacht gevierd wanneer de wintertijd ingaat. De Provinciale Milieufederaties en Stichting Natuur en Milieu organiseren dit elk jaar om aandacht te vragen voor de schoonheid van de donkere nacht. Zij willen hiermee bereiken dat gemeentes en bedrijven permanent beleid gaan voeren waarbij duisternis voorop staat. Niet alleen levert dat een energiebesparing op, het is ook beter voor dier en mens. Bij een volkomen duistere nacht is het mogelijk om in Nederland 2500 sterren te zien.
Gertrud van Leeuwen

Boekenweek
Gratis treinreizen met het boekenweekgeschenk op zondag 20 maart. Hoeveel mensen zullen er op station Wolvega zijn in- of uitgestapt met het boekenweekgeschenk als vervoersbewijs?
Het is een leuke ervaring, zodra je de conducteur ziet, om het betreffende boek, dit jaar “De Kraai” van Kader Abdolah, te voorschijn te halen. Nog mooier is natuurlijk dat je het boek lekker zit te lezen en overal lotgenoten om je heen ziet die hetzelfde doen.
Het boekje “De Kraai” is een ode aan de liefde, de taal en aan de immigratie. De titel doet me ook even denken aan de vele kraaien die zo graag in Wolvega bij het kerkhof vertoeven, maar die kwestie laat ik nu terzijde. Terwijl ik deze column schrijf, blader ik even door het boek. Tot mijn verrassing lees ik op pagina 18 dat de hoofdpersoon bijna stikte van jaloezie dat niet hij, maar Herman Gorter de schrijver is van het gedicht MEI. Met de eerste regel van dit gedicht eindigde ik mijn column van vorige week.
Het thema dit jaar van de boekenweek is “levensverhaal: geschreven portretten”.
Op zoek naar een biografie van een Stellingwerver, vond ik twee prachtige boeken:
“Schilder van de Scheene” over Dirk Kerst Koopmans en “Vinkega” met fotoportretten van de inwoners gemaakt door Marije Kuiper.
Kerst werd geboren in Zandhuizen in 1909. Op zijn 22ste  vertrok hij per boot naar Argentinië. Daar maakte hij een omzwerving van 4 jaren en kwam in Weststellingwerf terug. Hij woonde en werkte 11 jaar aan de Scheene. Hij voelde zich zijn leven lang verbonden met zijn omgeving en de mensen die daar woonden. Zijn pentekeningen in het boek zijn daar een oprechte impressie van.
Marije keerde terug naar haar geboortedorp Vinkega, na jaren in de stad te hebben gewoond. Zij raakte gefascineerd door de verscheidenheid aan identiteiten van de mensen die wonen in het kleine dorp. Vervolgens ging zij alle huizen langs om de inwoners te portretteren met wat hen na aan het hart ligt en hoe zij omgaan met een ingrijpende verandering in hun leven. Het resultaat zijn authentieke en pure portretten anno 2010.
Heerlijk al die aandacht deze week voor boeken en hun schrijvers.
Ik eindig dan ook met een citaat van de Franse schrijver en filosoof Voltaire (1694-1778):
“ Het uitlezen van een goed boek is als afscheid nemen van een goede vriend.”
Gertrud van Leeuwen

Een nieuwe lente, een nieuw begin….
Het uitlopen van de natuur gaat bijzonder langzaam dit jaar, waardoor het op de voet te volgen is. De sneeuwklokjes staan er nog steeds fier bij en opeens uit het niets zijn daar de krokussen.
De lente hangt overal, óók in Weststellingwerf, in de lucht en kan elk moment losbarsten.
Voor mij is de lente een mooi moment om met iets nieuws te beginnen. Het verzoek om wekelijks een column te schrijven met een duurzame Blik op Weststellingwerf is dan ook een uitdaging.
De sneeuwklokjes
Een van de regels voor het schrijven van een column is je te beperken tot één onderwerp. Maar het is onmogelijk alleen stil te staan bij de onzichtbare kracht van het ontluiken van de natuur hier, terwijl er elders in de wereld zich een catastrofale natuurramp voltrekt. Een aardbeving in het noorden van Japan, vervolgens een tsunami en de enorme gevaren voor  overlevenden aan blootstelling van radioactieve straling uit een getroffen kerncentrale.
De kracht van onze aarde is ongekend groot. Dat besef je dan weer eens temeer.
De aankomende lente brengt een behoefte met zich mee om op te ruimen, schoon te maken en lekker naar buiten te gaan. Dit staat in schril contrast met de beelden op TV over de onvoorstelbare ravage die de ramp heeft aangericht. Zo zag ik op dezelfde dag hier buiten voor het eerst in 2011 twee duiven samen koeren en een lammetje in de wei. Maar ook mensen die een ijsje liepen te eten en een stel dat al een ritje maakte in een open cabriolet. Tekenen dat de lente in aantocht is. ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’…. Zo begint de eerste regel uit het gedicht MEI van Herman Gorter uit 1889 en eindigt mijn eerste column.
Gertrud van Leeuwen






Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

BlikOp Weststellingwerf maakt gebruik van cookies. Dit doen wij om onder andere de website te kunnen analyseren en daarmee het gebruiksgemak te vergroten. Daarnaast plaatsen wij cookies om advertenties te tonen. Door gebruik te blijven maken van BlikOp Weststellingwerf, of door op 'Akkoord' te klikken, geeft u toestemming voor het gebruik en plaatsen van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons privacybeleid.
Akkoord